Thank you. Your comment has been sent successfully! After confirmation, it will be displayed. Not Available for 24 Hours گنبد جبلیه کرمان
گنبد جبلیه کرمان
بنای تاریخی
 Short description of گنبد جبلیه کرمان
     این بنا در شرق کرمان و در انتهای خیابان زریسف یکی از خیابانهای  بافت تاریخی کرمان واقع شده است . یكی از آثار تاریخی و دیدنی كرمان، گنبد جبلیه است كه در دامنه كوه‌های مسجد صاحب‌الزمان این شهر قرار دارد.از تاریخ بنا و دلائل ساخت این گنبد مطلبی ذکر نشده است. ایرانیان معتقدند که این مکان آتشکده یا مقبره یکی از زرتشتیان بوده و برخی نیز اعتقاد دارند که مزار سید محمد تباشیری است. ولی این مطلب اخیر را در بعضی نقاط تکذیب می‌کنند. پژوهشگران اروپایی نظیر هیلن براند این گنبد را متعلق به سلجوقیان می‌دانند . ولی این موضوع چندان درست به نظر نمی‌رسد چرا که  «جبلی» تحریف شده کلمه «گبری» است و طبق قواعد اشتقاقهای فارسی «گ» به «ج» بدل شده‌است . از این رو قدمت این گنبد را از این کلمه که آن را گنبد «گبر» نیز گفته‌اند می‌توان حدس زد که شاید مربوط به پیش از اسلام باشد و از بناهای زرتشتی و گبری است، گرچه سبک آن با سبک آتشکده ‌ها تطابق ندارد. برخی احتمال داده‌اند که بنای مذکور مربوط به اواخر دوره ساسانی باشد که اوائل اسلام تعمیر و مرمت شده‌است و یا اینکه در اوائل اسلام با الهام از معماری ساسانی بنا گردیده‌است.این بنا در دوره هایی (از جمله دوره سلجوقی به دستور محمد بن الیاس) تعمیر شده است.این عکس که توسط کنسولگری انگلیس از گنبد جبلیه در ۱۱۰ سال پیش گرفته شده، نشان می‌دهد که گنبد جبلیه در کنار یک تپه احداث شده و شاید یکی از دلایل سالم ماندن این گنبد از انواع سیل‌ها همین بوده است. در منتهی الیه شرقی کرمان در نزدیکی دو قبرستان صاحب الزمان و سید حسین کرمان، گنبد بزرگ و عجیبی از سنگ و گچ بنا گردیده که دست تطاول روزگار در تخریب آن کوتاه آمده‌است. این گنبد هشت ضلعی که به گنبد گبری نیز شهرت دارد تماما از سنگ است و عرض پی آن نیز در پایه به ۳ متر می‌رسد. در هشت طرف آن هشت در به عرض ۲متر قرار گرفته که اخیرا برای مستحکم ساختن بنا و جلوگیری از تخریب آن درگاه‌ها را با سنگ مسدود کرده‌اند و فقط یکی را باز گذاشته‌اند. سقف گنبد از آجر ساخته شده و داخل آن ظاهرا دارای تزیینات گچبری بوده که قسمت بالای آن ریخته و قسمت پایین بنا اگر تزییناتی هم داشته از بین رفته است. مصالح به کار رفته در دیوارها، سنگ لاشه با ملات گچ از بیرون و آهک از داخل است.

سرپرسی سایکس در کتاب هشت سال در ایران می‌نویسد: «از قبرستان که رد می‌شوید، یک ساختمان هشت ضلعی سنگی خواهید دید که گنبدی به شکل دو هلال بر آن قرار گرفته و قطر داخل آن ۱۸ فوت (۵.۵ متر) و هر یال آن نیز ۱۸ فوت (۵.۵ متر) و پوشش آن آجری و منتهی‌الیه آن دایره می‌باشد. این محل را جبلیه می‌نامند و تنها ساختمان سنگی کرمان همین گنبد جبلیه‌ است.» آنچه از ظاهر اين بنا مشخص است این است که سقف گنبد را از آجر ساخته‌اند و داخل گنبد ظاهرا دارای تزيينات گچبری بوده كه قسمت بالای آن ريخته و قسمت پايين بنا اگر تزييناتی هم داشته از بين رفته استمصالح به‌كار رفته در ديوارها سنگ لاشه با ملات گچ از بيرون و آهک از داخل است. گفته می‌شود در ساخت این گنبد به جای آب از شیر شتر استفاده شده‌است که مورخان و معماران دلیل استحکام این بنا را همین امر می‌دانند. ولی صحت این مطلب دقیقا به اثبات نرسیده‌است .مساحت وسیعی از محیط این بنا درختکاری شده و نوعی جنگل مصنوعی را پدید آورده است. پوشش درختان کاشته شده،  درختان سرو و کاج می‌باشد و جنگلی با نام جنگل قائم را تشکیل داده‌اند که از تفرجگاه‌های کرمان است.

گنبد جبلیه در سال ۱۳۱۶  ‪  توسط وزارت فرهنگ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید و در سال  ۱۳۸۳ پس از مرمت به گنجینه جبلیه (کتیبه‌های تاریخی) تبدیل شد. از کتیبه‌های موجود در این گنجینه

می‌توان به کتیبه مسجد آبدر اشکان رابر بافت اشاره کرد. این کتیبه مربوط به بنای مسجدی متعلق به سال ۴۲۵هجری قمری است که به دستور عبدالله بن یوسف در دوران آل بویه در تپه موسوم به خمروتی در مزرعه آبدر ساخته شده و به سنگ عصین(رعدو برق) گردون آبدر شهرت داشت و اهالی اعتقاد خاصی به آن دارند. این كتیبه یكی از قدیمی‌ترین كتیبه‌های موجود در این گنجینه است كه مربوط به بنای یادبود یك مسجد در ارتفاعات شمال شهر رابر آبادی آبدر اشكان (اشكون) واقع در شهرستان بافت است.كوچكترین سنگ قبر كشف شده در استان كرمان نیز در این گنجینه نگهداری می‌شود.این سنگ با ابعاد۲۲*۲۶ ‪سانتیمتر و كتیبه آن شامل دو بخش است. حاشیه كتیبه كه شروع آن از قسمت پایین گوشه سمت راست است شامل ۱۹ آیه و بخشی از آیه  ۱۸ سوره مباركه آل عمران است. در پایان كتیبه در قسمت سمت چپ نام متوفی و سال وفات در یك كادر محرابی شكل قرار گرفته است بدین مضمون: هذا قبر العبد الضعیف المحتاج الی رحمت الله ابی جعفر احمد بن حمزه بن علی غفارالله ان توفی فی جمادی الاخر سنه الحدی و اربعین و خمسه مابه. چنانكه از كتیبه سنگ برمی‌آید تاریخ وفات متوفی سال۵۴۱ هجری قمری است. در میان سنگ قبرهای موجود در گنجینه جبلیه، سنگ قبر میرزا آقاخان، پسر میرزا احمدعلی‌خان وزیری نویسنده تاریخ كرمان نیز به چشم می‌خورد. به گفته دكتر باستانی پاریزی مورخ معاصر كرمانی، وی در امر تالیف كتاب تاریخ كرمان با پدرش همكاری داشته‌است. متن سنگ قبر وی به این مضمون است: وفات مرحوم مغفور آقای میرزا آقاخان خلف مرحوم میرزا احمدعلی خان وزیری طاب ثراه به تاریخ سنه۱۳۱۷ شهر شوال. در بین وقف‌نامه‌های سنگی موجود در گنجینه جبلیه، كتیبه وقف آتشكده روستای قناتغستان نیز جالب توجه است. این وقف‌نامه بعد از تخریب آتشكده، توسط كارشناسان سازمان میراث فرهنگی استان كرمان به این سازمان منتقل شد و هم‌اكنون در این گنجینه نگهداری می‌شود. این وقف‌نامه مربوط به سال۱۲۸۲ هجری قمری است.

اگرچه تاریخ دقیقی از این بنا در دست نیست ولی بی‌شک یکی از بی‌بدیل‌ترین بناهای شهر کرمان است چرا که در طول تاریخ معماری ایران، بسیاری از بناها ساخته شده‌اند که معمار بنا هرگز نام و نشانی را از خود به جا نگذاشته و بار تجربی دانش خود را به شاگردانش بی‌هیچ چشمداشتی منتقل کرده است. این بنا نیز همچون بسیاری دیگر برای استفاده ‌‌ی آدمیان در طول تاریخ ساخته شده و به یادگار باقی مانده است.



0/5 0 Rates
 
 
 Further information of گنبد جبلیه کرمان
تاریخ
بازدید زیر یک ساعتمیانسال (36 تا 65 سال)
رایگان
Always open
کرمان، خیابان شهدا
 Attractions similar to گنبد جبلیه کرمان
  Attractions near گنبد جبلیه کرمان


Loading...

First Login
    Tell us your opinion about this place    

For Rate First Login
People who seen this place

First Login
CopyRight©2018 Felexa, All rights reserved.




Loading...


Loading...


Loading...
Users Who like This